Nieuwe doelstellingen

RFID-chips en uw privacy

door Mary O. Foley

U staat er waarschijnlijk niet bij stil, maar een aantal van de hedendaagse modernste gemakken worden geleverd door piepkleine computerchips. Zo hebt u misschien wel een apparaatje in de auto dat automatisch bij het tolpoortje het bedrag betaalt wanneer u over een tolweg rijdt. Dat is mogelijk dankzij een computerchip. Of u gebruikt misschien een toegangspasje waarmee u uw kantoorgebouw binnenkomt. Ook dat wordt mogelijk gemaakt door een computerchip.

Veel van deze computerchips geven informatie door over uw aankopen, uw creditcardnummers en zelfs uw identiteit. Deze speciale chips zijn van een type dat bekend staat als RFID, oftewel radio frequency identification (radiofrequentie-identificatie). De chips sturen gegevens via radiogolven naar speciale antennes, ook wel 'lezers' genoemd. Van daaruit gaan de gegevens naar een computerdatabase.

RFID-chips worden in steeds meer voorwerpen verwerkt. Voorwerpen die u bij u draagt in uw portemonnee of in uw auto, en binnenkort misschien ook in artikelen die u in de winkel koopt. RFID-chips worden ook steeds vaker gebruikt bij betaalsystemen, zoals betaalkaarten en betaalsleutelhangers voor tankstations. Veel mensen zijn blij met deze ontwikkeling, omdat het niet langer nodig is een kaart door een apparaat te halen. Je hoeft alleen maar je portemonnee of sleutelbos bij de scanner te houden. Verder bevatten Nederlandse paspoorten sinds 2006 en de meeste Belgische paspoorten al sinds 2004 een chip met daarop een digitale foto van de paspoorthouder. In sommige staten van de Verenigde Staten zijn deze chips ook in rijbewijzen verplicht.

De chips worden steeds kleiner (sommige zijn niet groter dan een rijstkorrel) en goedkoper. Bedrijven zoals Procter & Gamble, General Motors en andere zijn aan het experimenteren met het verwerken van chips in producten die u in de winkel koopt. Deskundigen voorspellen dat in de toekomst mensen hun boodschappenwagentje vullen met artikelen die allemaal een RFID-chip hebben, en daarmee vervolgens zo de deur uit lopen, zonder dat alles aan de kassa moet worden gescand. De prijs voor uw boodschappen wordt automatisch berekend en afgeschreven van uw RFID-creditcard wanneer u langs een rij antennes loopt.

Gemak versus veiligheid
Hoewel u met RFID-technologie sneller kunt pendelen en eenvoudiger kunt winkelen, kunnen anderen hierdoor meer over u te weten komen dan u lief is. Het feit dat deze chips onzichtbaar kunnen worden gescand en zo veel persoonlijke gegevens kunnen bevatten, geeft aanleiding tot de vraag of persoonlijke informatie in verkeerde handen kan vallen. Sommige voorvechters van privacy doen de technologie af als "spionagechips" en wijzen erop dat iedereen met een RFID-lezer, die op de juiste plek staat, informatie kan stelen, ongeacht of het nu gaat om identiteitsdiefstal of overheidstoezicht.

"Het vormt een bedreiging voor het individu en voor onze maatschappij", vindt Ari Schwartz, plaatsvervangend directeur van het CDT (Center for Democracy and Technology, centrum voor democratie en technologie), een non-profitbelangengroep voor burgerrechten. Mensen die risico lopen om te worden lastiggevallen, zoals slachtoffers van huiselijk geweld of ordehandhavers, zijn misschien wel het meest kwetsbaar, vindt hij. Wat de maatschappij betreft, kan het gebruik van deze technologie in de loop van tijd de openbare vrijheid aantasten. "Als we niet opletten leven we straks in de wereld van Minority Report", waarschuwt hij, refererend naar de film uit 2002 over te ver doorgevoerde overheidscontrole.

Voorstanders van RFID reageren hierop met de opmerking dat elke nieuwe technologie tegenstanders heeft. "We hoorden dezelfde argumenten bij de invoering van de streepjescodes", aldus Mark Roberi, redacteur van het tijdschrift RFID Journal. "Er zijn elke dag waarschijnlijk dertig tot veertig miljoen mensen in de VS die op hun lichaam of in hun auto RFID-transponders bij zich dragen, en nog nooit is het gebeurd dat iemands privacy is geschonden", beweert hij.

Bovendien wijzen sommige IT-beveiligingsdeskundigen er op dat het afluisterrisico bij mobiele telefoons veel groter is, omdat deze (in tegenstelling tot de meeste RFID-chips) een eigen stroomvoorziening hebben waarvan het signaal in plaats van op een paar meter, nog op kilometers afstand is op te vangen.

De risico's van RFID-chips voorkomen
Omdat RFID-chips waarschijnlijk steeds meer zullen worden toegepast, moeten we ons bewust zijn van de risico's. Als u afluisteraars te slim af wilt zijn, biedt Roberti u deze handige tips:

• Wikkel een stukje aluminiumfolie om uw betaalkaart, betaalsleutelhanger, paspoort of ander voorwerp met een chip erin in wanneer u dit niet gebruikt. De folie blokkeert het radiosignaal.

• Sla de chip kapot met een stomp voorwerp.

• Geef de chip een stroomschok met statische elektriciteit.

• Verwijder de chip in zijn geheel.

Ari Schwartz van het CDT voegt daaraan toe dat sommige bedrijven, zoals GM, op de bezorgdheid van hun klanten reageren door in hun gebruiksaanwijzingen of op productlabels te beschrijven op welke manier RFID-chips kunnen worden uitgeschakeld of verwijderd. Schwartz zegt: "Wat betreft de bescherming van consumenten zien we dit als een vooruitgang."

De meeste deskundigen zijn van mening dat de huidige toepassingen van RFID-chips voor tolheffing, betaalsystemen en identificatie, voor consumenten weinig direct risico met zich meebrengen. Wat betreft het gebruiksgemak kunnen we zelfs over voordelen spreken. Toch is het voor consumenten een goed idee op de hoogte te blijven van de ontwikkelingen van deze nieuwe technologie, zodat zij zichzelf zo goed mogelijk kunnen beschermen.