Nieuwe doelstellingen

Waarom gratis softwaredownloads niet altijd veilig zijn

door Elizabeth Wasserman

Wie wil er nou geen spullen die gratis zijn? Maar wanneer het om gratis software gaat, moet u toch voorzichtig zijn. Een gratis programma dat u vanaf internet downloadt, kan schadelijke code bevatten die allerlei schade aan uw computer of mobiele apparaat zou kunnen toebrengen. Het kan andere software verpesten, controle over uw computer nemen of uw persoonlijke gegevens vinden en u blootstellen aan identiteitsdiefstal.

Gratis software -- ook wel 'freeware' genoemd -- geniet een groeiende populariteit voor zowel computers als mobiele apparaten, omdat de software zo eenvoudig van internet kan worden gehaald. Maar het gratis krijgen van software heeft ook een andere kant. Het spreekwoord 'goedkoop is duurkoop' zou weleens voor freeware kunnen gelden.

Hier is wat u over freeware moet weten, wat de risico's zijn en hoe u uw computer en gegevens kunt beschermen:

V. Wat is freeware?

A. Simpel gezegd is freeware gratis software die u op uw computer installeert -- of u dit nu wilt of niet. Freeware kan bijvoorbeeld een gratis game zijn die u op uw computer installeert, of een gratis programma waarmee u uw uitgaven of zelfs gewichtsverlies kunt bijhouden. Freeware kan op een aantal manieren worden afgeleverd, waaronder via een cd of als download vanaf een website. En tegenwoordig heeft sommige freeware een andere naam: widget.

Maar hoe zit het met de beveiliging? Nou, sommige freeware is veilig en sommige niet. Dit is afhankelijk van waar het vandaan komt. In freeware ontbreken enkele van de standaardmogelijkheden die wij van software gewend zijn, bijvoorbeeld technische ondersteuning, foutreparaties, downloadbare patches en virusdefinities. Gebruikers die veel van computers weten, begrijpen misschien de risico's van freeware en houden hier rekening mee, maar beginnende gebruikers willen zich ook niet blootstellen aan mogelijke gevaren voor hun computer, bestanden en persoonlijke gegevens.

V. Waar kan ik freeware vinden?

A. Hier zijn enkele providers van gratis software:

• Bekende bedrijven: bedrijven waar u software koopt, bieden vaak ook freeware aan. Soms heeft freeware de vorm van een proefabonnement, zodat u een product kunt uitproberen voordat u het koopt. Soms kunt u freeware ook gebruiken zolang als u wilt, maar het bedrijf heeft dan vaak de intentie om u productupgrades of andere software te verkopen en blijft u dan hiermee lastigvallen. Populaire freeware is onder meer Acrobat Reader van Adobe, QuickTime van Apple en webbrowsers. Gratis software afkomstig van bekende bedrijven kan over het algemeen als veilig worden beschouwd, zegt Jeff Godlis, een woordvoerder van i-SAFE, een organisatie die als doel heeft gebruikers internetveiligheid bij te brengen. "Voor het gebruik van die freeware moet een licentieovereenkomst worden geaccepteerd," zegt hij. "Dit zijn betrouwbare bedrijven."
  
  

• Ontwikkelaars van shareware: veel kleine software-ontwikkelaars bieden de mogelijkheid software gratis op proef te gebruiken. Dit wordt shareware genoemd. “Vaak vragen shareware-ontwikkelaars u een kleine bijdrage -- bijvoorbeeld $15 -- te leveren wanneer u de software een tijdje hebt gebruikt, maar dit is niet altijd verplicht," zegt Russell Dean Vines, hoofdbeveiligingsadviseur voor de Gotham Technology Group, een consultancyfirma in New York. De mogelijkheid bestaat dat zij u ook upgrades of andere software proberen te verkopen. Om te controleren of een sharewaremaker legitiem is, kunt u kijken of hun naam wordt vermeld op de website van een betrouwbare organisatie, zoals de Association of Software Professionals, een handelsorganisatie voor software-ontwikkelaars. Maar voor de wat minder technische gebruiker is het misschien toch beter te betalen voor een bekende merknaam.
  
  

• Widget- en open-source-ontwikkelaars: veel sites op het internet bieden gratis widgets en zogeheten 'open source'-programma's aan (wat inhoud dat de techneuten onder ons de software kunnen aanpassen), zoals games, muziekprogramma's, administratie- of kantoorsoftware. Maar het is vaak moeilijker de beveiliging van deze programma's te verifiëren.

V. Wat zijn de risico's van freeware?

A. U moet weten dat u niet zomaar elk gratis programma kunt downloaden; sommige kunnen u veel geld gaan kosten. En dit is waarom: sommige van deze gratis programma's bevatten ook spyware, adware of andere schadelijke code, zoals virussen, wormen of de zogeheten Trojaanse paarden. Het is dus mogelijk dat wanneer u freeware vanaf het internet op uw computer downloadt, u hiermee ook malware op uw computer zet. Een van de gevolgen zou de vernietiging van uw belangrijke bestanden kunnen zijn. Een ander risico van freeware is dat uw computer door botnets kan worden aangevallen. Dit zijn kwaadwillende programma's die de controle over uw computer overnemen, zodat dieven uw identiteit kunnen stelen.

Er zijn ook gratis programma's waarvan wordt beweerd dat zij uw computer, bestanden en gegevens tegen online gevaren kunnen beschermen. Maar de deskundigen raden u aan op uw hoede te zijn. "Het gebruik van freeware als beveiligingssoftware is riskant," zegt Vines. Hij raadt aan het bedrijf en zijn producten te onderzoeken voordat u iets downloadt. Maar zelfs dan kan het veiliger zijn om voor beveiliging te betalen en toch een van de bekendere beveiligingsprogramma's te gebruiken. "Helaas doen sommige slechteriken zich voor als een betrouwbaar type," zegt Vines.

V. Hoe kan ik mezelf tegen riskante freeware beschermen?

A. Hier zijn enkele stappen die u moet nemen voordat u freeware downloadt:

1. Doe uw huiswerk. Onderzoek freeware voordat u er ook maar over denkt dit te downloaden. U kunt bijvoorbeeld de naam van de freeware googlen of erover lezen op berichtensites. "Vaak is het zo dat als er op internet schadelijke software rondwaart, dit op verschillende plekken op internet te lezen is," zegt Tim Lordan, uitvoerend directeur van de Internet Education Foundation, een nonprofitorganisatie gericht op het informeren van het publiek over internetkwesties. U kunt ook beoordelingen van freeware vinden op commerciële sites die de software testen, zoals CNET of ZDNet.
   
   

2. Controleer of de software een goedkeuringszegel heeft. Download alleen freeware van bekende leveranciers die deelnemen aan verificatieprogramma's die controleren of software legitiem is. TRUSTe is bijvoorbeeld een organisatie die leveranciers een logo met goedkeuringszegel geeft wanneer de software na een grondige controle is goedgekeurd. Het is dus mogelijk dat een site het TRUSTe-logo heeft om aan te geven dat het veilig is.

3. Houd beveiligingsprogramma's up-to-date. Volgens Lordan is het heel belangrijk om antivirus- en antispywaresoftware op de computer te hebben voordat u ook maar iets downloadt. Maar u moet dan ook zorgen dat die programma's -- én het besturingssysteem van uw computer, zoals Windows of Mac -- en uw webbrowser worden bijgewerkt. Vergeet ook niet alle beveiligingspatches te downloaden en te installeren. "Veel van deze schadelijke software maakt misbruik van oudere versies van de software. Als uw software een beveiligingsgat heeft, is het heel belangrijk dit te dichten," zegt Lordan.

4. Wees op uw hoede voor freeware van sociale netwerksites. Een groeiend aantal sociale netwerken, zoals MySpace en Facebook, bieden ook gratis programma's aan, die u kunt gebruiken terwijl u op hun site bent of door deze naar uw computer te downloaden. Facebook heeft bijvoorbeeld een widget waarmee u vanaf uw bureaublad uw account in de gaten kunt houden (u krijgt bijvoorbeeld een melding wanneer een verzoek van een vriend of vriendin binnenkomt). Er zijn echter nog steeds vragen over de veiligheid van freeware van sociale netwerksites. Deze freeware is niet altijd te verifiëren en de meeste sociale netwerken aanvaarden geen verantwoordelijkheid.

Uiteindelijk moet u op uw gevoel af gaan en denk eraan: Gratis bestaat niet. Controleer daarom wat het motief achter freeware is en waarom het eigenlijk gratis is. Wil de maker u uiteindelijk toch iets proberen te verkopen? Zijn zij de software op fouten aan het testen of hebben ze de software voor de lol gemaakt? Of is de freeware gewoon een vermomming om te zorgen dat u uw computer openstelt aan een virus of spyware?

Neem voordat u iets downloadt de bovenstaande stappen, adviseert Lordan. "Bescherm uzelf door tools op uw computer te hebben voor het geval u toch per ongeluk iets verdachts downloadt."